Z Pasieką w świat

XXXXI Międzynarodowy Kongres Pszczelarski Apimondii odbył się we wrześniu 2009 r. w Montpellier we Francji. Warto może przy tej okazji przyjrzeć się, jaki był początek Międzynarodowych Kongresów Pszczelarskich i przypomnieć sobie, jak przebiegały poprzednie Kongresy. Pierwszy Międzynarodowy Kongres Pszczelarski odbył się w 1897 r. w Brukseli (Belgia).

Brało w nim udział 650 Belgów i około 100 uczestników z 7 innych krajów. Okazał się wielkim sukcesem. Wszyscy uczestnicy byli bardzo zadowoleni i postanowiono organizować nadal podobne kongresy. W 1900 r. ponownie zorganizowano Międzynarodowy Kongres Pszczelarski; tym razem w Paryżu, przy okazji Światowej Wystawy. Tu brali już udział przedstawiciele 22 krajów. Następnie zorganizowano jeszcze trzy Kongresy w różnych krajach Europy.

XXXI Międzynarodowy Kongres
Pszczelarski Apimondii odbył się
w Warszawie.

Planowany na 1914 r. Kongres w Wiedniu nie odbył się z powodu wybuchu I wojny światowej. W okresie międzywojennym zorganizowano 7 Kongresów, głównie w różnych krajach Europy, a jeden w Quebecu, w Kanadzie. Ostatni Kongres przed II wojną światową odbył się w Zurychu (Szwajcaria) w 1939 r. W tym Kongresie brał udział Polak, profesor A. Kozikowski ze Lwowa. Po czym nastąpiła długa przerwa spowodowana wojną i zniszczeniami wojennymi w Europie i dopiero po 10 latach, w 1949 r. odbył się pierwszy po wojnie XIII Kongres w Amsterdamie (Holandia). Zgromadził 280 uczestników z 21 krajów. Dopiero w 1956 r., na XVI Kongresie w Wiedniu, brali udział Polacy. Byli to prof. Z. Demianowiczowa i prof. J. Woyke.

Poczynając od XXI Kongresu w Maryland, USA w 1967 r. organizowanie Międzynarodowych Kongresów Pszczelarskich przejęła Apimondia. Jest to Międzynarodowa Federacja Krajowych Związków Pszczelarskich i wszelkich innych organizacji zajmujących się pszczelarstwem.

Powstała na XIII Międzynarodowym Kongresie Pszczelarskim w Amsterdamie w 1949 r. i liczyła wtedy 45 rozmaitych organizacji. Jej celem jest przede wszystkim promowanie naukowych, technicznych, ekologicznych i ekonomicznych postępów w dziedzinie pszczelarstwa we wszystkich krajach świata oraz współpraca pszczelarskich związków krajowych w tym zakresie. Obecnie Apimondia ma ponad 70 członków.

W Apimondii istnieje 7 tzw. stałych komisji. Są to:

• Ekonomia Pszczelarstwa
• Biologia pszczół
• Zdrowie pszczół
• Zapylanie i flora miododajna
• Technologia pszczelarstwa
• Apiterapia
• Pszczelarstwo drogą do rozwoju wsi.

Grupa uczestników Kongresu przed
Zakładem Pszczelnictwa w Ursynowie

Prof. J. Woyke przez wiele lat był członkiem, a przez pewien czas przewodniczącym stałej komisji „Biologia pszczół”. To właśnie te komisje przygotowują i organizują naukową część wszystkich Kongresów.

Międzynarodowe Kongresy Pszczelarskie Apimondii odbywają się obecnie co 2 lata. Przyjęto zasadę, że co drugi kongres organizowany jest w Europie, a co drugi w jakiejś innej części świata. Do chwili obecnej odbyły się 3 kongresy w Ameryce Północnej (1924 r. Quebec, Kanada; 1967 r. Maryland, USA; 1999 r. Vancouver, Kanada); 3 w Ameryce Południowej (1973 r. Buenos Aires, Argentyna; 1981 r. Acapulco, Meksyk; 1989 r. Rio de Janeiro, Brazylia); 2 w Australii (1977 r. Adelajda, 2007 r. Melbourne); 2 w Azji (1985 r. Nagoya, Japonia; 1993 r. Pekin, Chiny) i 1 w Afryce (2001 r. Durban, Południowa Afryka). Pozostałe Kongresy były w rozmaitych krajach Europy, w tym, w 1987 r. gospodarzem XXXI Kongresu była Warszawa (ponad 2 500 uczestników z 47 krajów). A w 1997 r., w stulecie tych Kongresów, odbył się jubileuszowy XXXV Kongres w Antwerpii, podobnie jak 100 lat wcześniej w Belgii.

Prof. Woyke uczestniczył w 18 Kongresach, w tym w 11 z żoną, a w 1 ponadto i z córką (1956 r. Wiedeń, 1963 r. Praga, 1965 r. Bukareszt, 1967 r., Maryland, 1969 r. Monachium, 1971 r. Moskwa, 1973 r. Buenos Aires, 1975 r. Grenoble, 1979 r. Ateny, 1981 r. Acapulco, 1983 r. Budapeszt, 1985 r. Nagoya, 1987 r. Warszawa, 1989 r. Rio de Janeiro, 1993 r. Pekin, 1995 r. Lozanna, 1997 r. Antwerpia, 2003 r. Lublana). Na każdym Kongresie wygłaszał 1-3 referatów; łącznie na Kongresach tych miał 30 referatów, przewodniczył w wielu sesjach naukowych.

Szczególnie przyjemny był dla nas XIX Kongres w 1963 r. w Pradze; pierwszy, na którym byłam. To na tym właśnie Kongresie, światowej sławy profesor austriacki F. Ruttner powiedział publiczne, że gdyby na Kongresie nie usłyszał nic więcej, niż tylko referat profesora Woyke o trutniach diploidalnych, to warto byłoby na ten Kongres przyjechać.

Liczba uczestników Kongresu, podobnie jak i liczba krajów, z których przybywają oraz liczba zgłaszanych doniesień na ogół wzrasta w miarę upływu czasu. Zależy jednak również i od kraju gospodarza. Z reguły w krajach pozaeuropejskich bywa znacznie mniej uczestników, aniżeli w europejskich. Liczba uczestników wzrastała od kilkudziesięciu do paruset w pierwszych Kongresach, poprzez 1 300-2 000 w latach 1965-1977 do 2 700 uczestników w 1979 r. na XXVII Kongresie w Atenach i do 4 000 na XXIX Kongresie w Budapeszcie w 1983 r.

Podobnie wzrastała liczba krajów, z których przybywali uczestnicy Kongresów. Od początkowych kilku, poprzez 40-55 w latach 1965-1993 do ponad 70 krajów poczynając od XXXIV Kongresu w Lozannie w 1995 r.

W pasiece Zakładu Pszczelnictwa SGGW
w Ursynowie. Prezydent Apimondii
R. Borneck (tyłem po lewej),kierownik
projektów pszczelarskich FAO,
G. Poltrinerii (pośrodku)

Liczba Polaków na Kongresie zależała przede wszystkim od sytuacji politycznej w naszym kraju, od systemu politycznego kraju-gospodarza i od odległości siedziby Kongresu od Polski. W PRL-u możliwości wyjazdu Polaków za granicę, zwłaszcza do tzw. krajów zachodnich, były, jak wiadomo, znikome. I tak np. w 1965 r. w Rumunii było 67 Polaków, w 1967 r. w Maryland, USA już tylko 2, w Australii w 1977 r. nie było ani jednego Polaka, a w Lozannie w 1995 r. było ich 57.

W miarę upływu czasu wzrastała również liczba doniesień. Od początkowych poniżej czy około 100, poprzez 100-200 w latach 1963-1985 i 200-350 w latach 1987-1989 do około 500 w następnych latach, a nawet i do 717 w Montpellier w 2009 r. Liczba doniesień gwałtownie wzrosła, gdy obok wygłaszanych referatów, wprowadzono sesje plakatowe. I tak np. na ostatnim Kongresie w Montpellier wygłoszono 254 referaty i pokazano 463 plakaty.

Każdy Kongres trwa 6 dni. Program wszystkich Kongresów jest podobny. Kongres rozpoczyna się uroczystą sesją powitalną. Przedstawiciele wszystkich organizacji – członków Apimodnii zasiadają w prezydium na scenie. Następują liczne, oficjalne przemówienia przedstawicieli władz państwowych i władz Apimondii, w końcu część artystyczna, a wieczorem bankiet.

Poczynając od następnego dnia odbywa się kilkudniowa sesja naukowa. Potem całodniowa wycieczka do najbardziej interesujących obiektów pszczelarskich kraju-gospodarza. Jednocześnie trwa wystawa sprzętu pszczelarskiego i książek oraz wszelkich publikacji pszczelarskich. Równolegle odbywają się zebrania i narady zarządu oraz wszelkich komisji i innych agend Apimondii. Na zakończenie odbywa się sesja końcowa, na której, m.in. następuje wręczenie nagród za sprzęt pszczelarski i książki. Warto tu wymienić, że wśród nagrodzonych na Kongresach Apimondii znaleźli się Polacy, m.in.: Anna i Janusz Kasztelewicz ze Stróży za sprzęt pszczelarski, dr Z. Lipiński z Olsztyna za książkę pt.: „Istota i mechanizm porzucania gniazd przez roje pszczół miodnych”, dr Z. Kołtowski z Puław za książkę pt.: ”Wielki Atlas Roślin Miododajnych”.

Cenną pamiątką po każdym Kongresie pozostaje gruba, ciężka książka, pełna fotografii. Zawiera ona teksty wszystkich przemówień, opis pszczelarstwa kraju-gospodarza, listy członków wszelakich komitetów i komisji, treść wszystkich zgłoszonych doniesień, listę doniesień i ich autorów oraz, niestety nie zawsze, spis uczestników Kongresu.

Następny, XXXXII Międzynarodowy Kongres Pszczelarski Apomondii planowany jest w 2011 r. w Argentynie.